Islom

Amir Temur bilan Yildirim Boyazid nima sababdan urushgacha etib borgan?

Tarihda Amir Temur bobomizni “Yildirim Boyazid bilan birlashmagan” degan chalkash fikr bor.

Amir Temur va Yildirim Boyazid o'rtasidagi ko'plab o'zaro maktublardan ayonki, Sohibqiron sabr-toqat bilan Boyazidga qayta-qayta sulh taklif 'etgan.

Urush bo'lmasligi uchun vaqtni cho'zgan va diplomatiya yo'lini tutib, qayta-qayta Yildirim Boyazidga ogohlantirishu nasihatlar qilgan.

Har safar u rad 'etgan va ohirigi maktubida “sen mening yurtimga kelmasang va jang qilmasang hotinlaring uch taloq bo'lsin” deb yozgan.

Biz Yildirim Boyazidni ayblashdan yiroqmiz, u ham zabardast turk podshohi va mohir lashkarboshisi 'edi. Sodda Boyazidni dushmanlari Amir Temurga qarshi qayrab qo'ygan 'edi.

Bunda Misr sultoni, Oltin O'rda honi To'htamishhonning ham roli katta 'edi.

Bu urushning kelib chiqishida Evropa qirollarining mahfiy 'elchiliklari ham katta rol o'ynagan. Ular Amir Temurning qo'li bilan o'zlariga havf solib turgan Boyazid Yildirimni enggishni istagan.

Yildirim Boyazid va Amir Temurni tashqi kuchlar bir-biriga qarshi qayrab, vaziyatni chigallashtirishga sabab bo'lgan.

Amir Temur u bilan jang qilmasligi mumkin 'edi, ammo ohirgi maktub bu munosabatlarga nuqta qo'ygan.

Aslida Amir Temur ayollar sha'ni uchun u bilan urushgacha etib borgan. Anqara janggi ayollar sha'ni himoya qilingan jang sifatida 'e'tirof 'etilishini istar 'edik. Boyazid Amir Temurning dushmanlari – qaroqchi yo'lto'sar Qora Yusuf Turkman va Sulton Ahmad Jaloyirga rahnamolik qilgan, ularni Amir Temurga bermagan yoki davlatidan chiqarib yubormagan.

Sulton Ahmad Jaloyirdan Iroq ahlining obro'li kishilari shikoyat qilib, Amir Temurga hat yo'llashgan va uning zulmidan qutqarishni iltijo qilib so'ragan. Ular haj yo'llarida qaroqchilik qilgan, o'sha davrning terrorchi guruhlariga bosh 'edi. Agar Boyazid chin musulmon bo'lsa nimaga u qaroqchilarga yordam bergan? Nimaga u Amir Temurning “faranglarga qarshi yurishingda qo'shin berib seni quvvatlab turaman” degan gaplarini inobatga olmagan?!

'Eng yomoni turkiy davlatlarning ashaddiy dushmanlari Anqara jangining oqibatlaridan foydalanib qolishgan. Yildirim Boyazid sodda va firiblarni uncha bilmas 'edi. Amir Temur-chi u bu urushga qanday tortilgan 'edi?!

Shunchalik strateg va mulohazali Amir Temurni ham Evropa qirollarining mahfiy yuborilgan 'elchilari gij-gijlab tashlashgan. Har ikkisi ham aslida turk dunyosining 'eng kuchli podshohlari va sarkardalari 'edi.

Amir Temur jangdan keyin Yildirim Boyazidni bag'riga bosib “ikkita turk musulmon nima qilib qo'ydik?” deb yig'lagan 'ekan.

Shu urush baribir odamning ko'nglini buzadi. Ular tashqi ta'sir qurbonidirlar. Bo'lmasa Turkiya qaerdayu O'zbekiston qaerda? Ularga joy etmaganmidi? Har doim ham munosabatlarni buzish katta o'yinchilarning mahsus amali bo'lib kelgan.

Manba: facebook.com

Tavsiya 'eting:

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Email-Obuna

Arhiv

TUNEIN UZBEK.FM